PİSİDİA KÜLTÜREL MİRAS YOLU-2: TERMESSOS SAGALASSOS KREMNA ANTİK KENTLERİ VE GÜVER KANYONU DOĞA YÜRÜYÜŞLERİ

Sabah erken saatlerde Burdur’da uygun bir işletmede kahvaltımızı yaptıktan sonra yürüyüş başlangıç noktamız Hacıbağ’a geçiyoruz. Çamlık Köyü’nün sınırları içerisinde Aksu Vadisi’nde  etrafı uçurumla çevrili bir tepenin üzerinde yer alan  Kremna Antik Kenti ve çevresinde yürüyüşümüzü yapacağız.

Öğle yemeğinin sonrasında kokartlı rehberimizle buluşup Türkiye’nin en iyi korunmuş antik kentlerinden doğayla tarihin iç içe geçtiği Termessos Antik Kenti’ni ziyaret edeceğiz.

Burada geçireceğimiz zamanın ardından  Konyaaltı’nda bulunan otelimize gidiyoruz. Odalara yerleşme ve serbest zaman.

Kremna Antik Kenti, Pisidialılar tarafından kurulan kent, MÖ 6. yüzyılda Lidyalıların, MÖ 546’da Perslerin, MÖ 333’te Büyük İskender’in burayı alması ile Makedonya hâkimiyetine girmiştir. Daha sonra sırasıyla Antigonas’ın, Selevkosların, Bergama Krallığı’nın, MÖ 60’da Roma’nın, MÖ 36’da Galatya’nın MÖ 25’de tekrar Roma’nın yönetimine girmiştir. Roma İmparatorluğunun parçalanması sonucu Doğu Roma’nın egemenliğine; MS 11. yüzyılın sonunda Türklerin Anadolu’ya gelmesi ile birlikte Türk hâkimiyetine girmiştir. Kremna Antik Kenti, Akrapol (Yukarı Şehir) kısmında Form (Meydan), Bazilika (Mahkeme Salonu), Kilise Elsodra (Kemerli Yapısı) ve Kütüphane yapılarından oluşmaktadır. Bunlardan başka Propolion (Anıt Giriş Kapısı) ve Nympheum (Anıt Çeşme Binası) bulunmaktadır.

Termessos Antik Kenti, bugün "Güllük" adını taşıyan Solymos Dağı'nın dorukları arasındaki vadide, Anadolu'nun en eski halklarından Luwilerin soyundan gelme Solymler tarafından kurulmuş önemli bir antik kenttir. Tarih sayfalarında; Büyük İskender'in M.Ö. 333'te kenti kuşatması ve Termessosluların güçlü bir savunma yaparak kenti teslim etmemesiyle yer alır.

Kentin kalıntıları, Antalya-Korkuteli karayolu üzerindeki Yenicekahve yakınında bulunan Hellenistik Devir suru ile başlar ve Güllük Dağı'nın zirvesine kadar devam eder. Otoparktan sonra şehre tırmanan patika takip edildiğinde, sağ yanda İmparator Hadrian devrinde yapılmış İon düzenindeki tapınağın basamak ve anıtsal girişine rastlanır. Aşağı şehir surları ve su koyağının bulunduğu alanda güneye doğru tırmanmaya devam edilirse, solda yer yer birinci katı ayakta kalmış Gymnasium'a ulaşılır. Birçok oda ve salondan oluşan yapının güneybatısında, arkalarında dükkânlar bulunan sütunlu cadde yer alır. Hemen yakınında kanalizasyon şebekesinin mükemmelliğini gösteren kanalların yanı sıra tiyatro, hamam, agora, meclis binası, çok sayıda mezar, çok sayıda sarnıç, kurucunun evi, tapınak gibi dönemin önemli yapıları hala görülebilmektedir.

Termessos, çok sayıda tapınağa ve çok geniş mezarlık alanlarına sahiptir. Mezarlarının çeşitliliği ve bezemeleri oldukça zengindir. Bunlardan Büyük İskender Dönemi'nin önemli komutanlarından Alketas'ın mezarı (M.Ö. 319) ve diğerleri, kent tarihine ışık tutmaları açısından da önemlidir.

Antalya Müzesi'nde Termessos'a ait en ilginç eser, Lahitler Salonu'nda sergilenen Köpek Lahdi'dir. Stefanos adlı köpeğe, sahibesi Rhodope tarafından yazılmış şiirsel kitabe, benzersiz olmasıyla ayrı bir önem taşır.  

Sabah kahvaltımızı yaptıktan sonra yürüyüş başlangıç noktamız Düzler Çamı Milli Parkı na geçiyoruz. Güver (Kuruçay) Çayı boyunca yaptığımız yürüyüşte Güver Şelalesini görüp seyir noktalarından muhteşem Güver Kanyonu manzaralarını fotoğraflayacağız. Kapuz Kanyonu başlangıç noktasında ayaklarımızı suya sokup serinledikten sonra Aşağı Karaman’da yürüyüşümüzü sonlandıracağız. Burada geçireceğimiz zamanın ardından otelimize dönüyoruz.

Güver Kanyonu, Traverten kayalıkların hakim olduğu kanyon, Toroslardan gelen suların etkisiyle aşınması sonucu 1 milyon yılda bugün ki halini aldığı ileri sürülmektedir. Güver kanyonu 2 kilometre genişliğinde ve 115 metre yüksekliğinde olup içerisinden Güver çayı, Karaman Çayı ve Gürkavak çayı geçmektedir. Muhteşem görüntüsünün yanında, Kızılçam, Ardıç, Pırnal Meşesi, Keçiboynuzu, Sakızağacı,Sandal ağacı ve Funda gibi bitki örtüsüyle kaplı kanyon, Ala geyik,Karaca, Dağ keçisi, Yaban domuzu, tilki, porsuk, tavşan, üveyik, kartal,keklik ve doğan türü hayvan topluluklarının da yaşam alanı olarak gösteriliyor.

Sabah kahvaltımızı yaptıktan sonra aracımızla Kelbessos Antik Kenti yakınına transfer oluyoruz. Çam ormanı arasında kalmış Kelbessos kenti kalıtları arasından iniş ağırlıklı yürüyüşümüzde Geyikbayırı’nda öğle molası vereceğiz. Muhteşem Sivridağ manzaralı Pisidia Kültürel Miras Yolu’nun başlangıç noktası Trebenna Antik Kentini gezdikten sonra Likya Yolu’na bağlanıp Geyikbayırı girişinde yürüyüşümüzü sonlandıracağız.

Kelbessos, Türkiye'nin güney kıyısında, günümüz Antalya ilinin Konyaaltı ilçesi sınırlarında yer alan, Doyran köyünün batısında, antik çağda Likya ve Pisidya bölgelerinin kesişiminde 1100 metre yükseklikte konumlanmış tahkim edilmiş bir dağ yerleşimidir. Kelbessos'un tarihi, kentsel yapılarının niteliğine göre ağırlıklı olarak Helenistik ve Roma dönemlerine tarihlendirilmektedir. Termessos kentinin topraklarına (Peraiası) bağlı bir yerleşim birimi ve askeri garnizon olarak işlev görmüştür.

Yerleşimin bulunduğu alan günümüzde, Güney Anadolu'da Toros Dağlarının bir uzantısı olan Bey Dağları grubunda yer almaktadır. Stratejik konumu, kentin çevresindeki geniş bir alana hakimiyet kurmasını ve doğal savunma avantajını kullanmasını sağlamıştır.

Trebenna Antalya’nın 32 kilometre batısında. Bir tepe üzerine, çıkıntı şeklinde inşa edilmiş ve etrafı kayalıklarla çevrilidir. Batı Antalya Ovası'nda yer alan kıyı kentlerinin son savunma yeri olarak düşünülen Trebenna'nın Luwi dilindeki orijinal adının "Trebewana" yani "Trebe ülkesi" olduğu anlaşılmaktadır.

Trebenna’nın Helenistik ve öncesi dönemdeki varlığına dair kanıt bulunamamıştır. Ancak bir yazıta göre Termessos’un MÖ 281–280 yıllarında Ptolemaioslar egemenliğinde oluşundan, aynı egemenliğin Trebenna’nın bulunduğu topraklarda da olması beklenmektedir. Yine aynı şekilde Apameia Barışı'ndan sonra (MÖ 168) Bergama’nın ele geçirdiği Torosların doğu tarafındaki yerler içerisinde Trebenna topraklarının bulunması olasılığı vardır. II. Eumenes (MÖ 197–160) Pamphilya’nın batı topraklarını krallık topraklarına katmıştır. MS 3. yüzyıl, Trebenna için oldukça parlak bir dönem olmuştur. 13 yaşında Roma tahtına geçen, 242 yılında Asya seyahatine çıkan İmparator III. Gordianus (MS 238–244) pek çok Likya kenti gibi Trebenna’ya da sikke basma özgürlüğü vermiştir. Trebenna Roma çağında resmen Likya eyaletinin politik sınırları içerisinde kalmakla beraber, Bizans döneminde kesin olarak bir Pamphylia kenti olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sabah kahvaltısı ve odaların boşaltılması sonrası kokartlı rehberimizle buluşup Ağlasun’da bulunan Pisidia coğrafyasının baş şehri  Sagalassos’a geliyoruz. Buradaki gezimiz sonrası İstanbul’a dönüş yolculumuza başlıyoruz.

Sagalassos Antik Kenti, Akdağ yamaçlarına kurulan kent, denizden 1500-1700 metre kadar yüksekliktedir. Roma döneminde Pisidia bölgesinin en önemli kentlerinden biri olmuştur. Sagalassos’ta bulunan yapıların büyük bir çoğunluğu Roma dönemine aittir. Kentte ilk yerleşim izleri günümüzden 12 bin yıl öncesine kadar uzanmaktadır. MS 13. yüzyılın başlarında ise Selçukluların, son Bizans askeri kale yerleşimini ortadan kaldırmasıyla kentte yaşam sona ermiştir. Kentin en belirgin yapısı, suları günümüzde de çağlayan Antoninler Çeşmesi’dir. Kalıntılar arasında kent meydanına açılan iki anıtsal kemer, agoranın dört köşesinde yükselen onursal sütunlar, belediye binası, kent konseyi binası, kilise ve dans eden kızlar kabartmaları ile tanınan heroon dikkat çekicidir. Kentin antik kütüphanesi ile tiyatrosunun kalıntıları da günümüze ulaşmıştır. Sagalassos Anadolu'nun en iyi korunmuş antik kentlerinden birisidir ve 2009 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Ulusal Listesi'ne alınmıştır.